چه زمانی اکو قلب لازم است؟

آخرین بروزرسانی در می 13, 2025 توسط سمیه حیدری

در این مقاله از سایت دکتر رفیع زاده در مورد چه زمانی اکو قلب لازم است؟ توضیح می دهیم. اکو قلب که در میان پزشکان متخصص قلب تحت عنوان اکوکاردیوگرافی معروف می باشد، آزمایشی است که عملکرد قلب و میزان پمپاژ خون در قلب و همچنین اختلالات قلبی را نشان می دهد. در واقع اکو قلب نوعی تست بسیار ساده، بدون درد و خطر قلب است که از طریق امواج صوتی سونوگرافی انجام می شود. تست اکوکاردیوگرافی در مواردی که پزشک متخصص مورد مشکوکی در قلب را مشاهده می کند، برای بررسی دقیق تر وجود مشکل تجویز می کند. این تست کاربردهای مختلفی دارد که در ادامه بیشتر آن را مورد بررسی قرار می دهیم.

اکو قلب ( Echocardiography ) چیست؟

پیش از آنکه بررسی کنیم چه زمانی اکو قلب لازم است؟ بهتر است که با این آزمایش بیشتر آشنا شویم.اکوکاردیوگرافی یا اکو یکی از تست های قلبی است. این اسکن به منظور مشاهده قلب و رگ های خونی مجاور آن به کار می رود. به عبارتی می توان گفت اکوی قلب نوعی اسکن سونوگرافی می باشد و در آن یک پروب کوچک جهت ارسال امواج صوتی با فرکانس بالا وجود دارد. هنگامی که این امواج به بخش مورد نظر در بدن برخورد می کنند و باز می گردند پژواک هایی را ایجاد می نمایند. پروب با جمع آوری این پژواک ها در زمان تصویربرداری آن ها را به شکل تصویر متحرک روی صفحه نمایشگر تبدیل می کند. لازم به ذکر است که اکو قلب در بیمارستان یا کلینیک توسط متخصص قلب (کاردیولوژیست) و یا تکنسین آموزش دیده سونوگرافی انجام می شود. دقت داشته باشید که اکو قلب و نوار قلب با وجود تشابه اسمی که با یکدیگر دارند کاملا متفاوت هستند.

An echocardiogram uses sound waves to create pictures of the heart. This common test can show blood flow through the heart and heart valves. Your healthcare professional can use the pictures from the test to find heart disease and other heart conditions.
اکوکاردیوگرافی از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر قلب استفاده می کند. این آزمایش رایج می تواند جریان خون را از طریق قلب و دریچه های قلب نشان دهد. متخصص مراقبت های بهداشتی شما می تواند از تصاویر این آزمایش برای یافتن بیماری قلبی و سایر بیماری های قلبی استفاده کند.

نقل از سایت: mayoclinic.org

اکو قلب چه زمانی تجویز می شود؟

در پاسخ به سوال چه زمانی اکو قلب لازم است؟ باید گفت پزشک متخصص قلب در صورت مشاهده علائم مشکلات قلبی مانند موارد زیر انجام اکوکاردیوگرافی را برای بیمار تجویز می کند.

·       در معاینات قلبی، صدا، سوفل اضافه یا غیر طبیعی شنیده شود.

بسته شدن دریچه های قلب موجب ایجاد صدا می شود. البته صداها طبیعی هستند ولی در مواردی که بیمار دچار بیماری هایی مانند تنگی آئورت، میترال یا نارسایی قلبی باشد صداهای اضافی و غیرطبیعی ایجاد می شود. در واقع عبور جریان طبیعی خون از دریچه بدون صدا می باشد، اما وجود مشکل در دریچه، باعث ایجاد توربولانس در جریان خون شده و صدایی غیر طبیعی یا سوفل دارد.

·       درد در قفسه سینه

وجود درد در قفسه سینه می تواند عللی مانند گرفتگی عروق قلبی یا سکته قلبی، پارگی آئورت و آمبولی ریه، پریکاردیت یا التهاب پرده دور قلب داشته باشد. با اکو قلب به صورت دقیق بررسی و مشخص می شود.

·       تنگی نفس

تنگی تنفس می تواند به دلیل نارسایی قلبی، گرفتگی عروق قلبی، مشکلات دریچه ای، افزایش فشار عروق ریوی و تجمع مایع دور قلب رخ دهد. تمامی این مشکلات به جز گرفتگی عروق قلبی با اکوکاردیوگرافی به راحتی قابل مشاهده هستند.

·       تپش قلب و آریتمی های مهم

در برخی از موارد علت آریتمی های قلبی، مشکلات ساختاری قلب است که با اکو قلب قابل مشاهده می باشد.

·       شک به وجود بیماری های مادرزادی قلب

گاهی اوقات مشکلات و بیماری های قلبی می تواند مادرزادی باشد.

·       شک به وجود مشکلات دریچه ای

در مواردی که پزشک به تنگی یا نارسایی دریچه ها و شدت آن ها شک دارد، به وسیله اکوکاردیوگرافی آن را ارزیابی می کند.

·       سکته قلبی

وجود اختلال در حرکت دیواره و عضلات قلب موجب گرفتگی عروق و سکته قلبی می شود.

·       روماتیسم قلبی

روماتیسم قلبی نیز موجب ایجاد مشکلات دریچه ای شده و با اکو قلب قابل بررسی است.

·       بیماری های داخلی که قلب را نیز درگیر می کنند

برخی از بیماری های داخلی نیز می توانند عملکرد قلب را تحت تاثیر قرار دهند.

آمادگی قبل از اکو قلب

معمولا پزشک دستورهای خاصی برای آمادگی اکوکاردیوگرافی می دهد که بیمار باید آن ها را رعایت نماید. از جمله این توصیه ها می توان به موارد زیر اشاره نمود.

• از 24 ساعت پیش از انجام تست اکو قلب از مصرف کافئین بپرهیزید.
• دستورهای پزشک در رابطه با مصرف دارو در روز تست اکو قلب را رعایت نمایید و بدون مشورت با پزشک مصرف هیچگونه دارویی را قطع ننمایید.
• چند ساعت پیش از اکو قلب ناشتا باشید و هیچ چیزی ننوشید و نخورید.
• کفش و لباس راحت بپوشید.
• در روز اکوکاردیوگرافی از مصرف دخانیات و کشیدن سیگار بپرهیزید.

اکو قلب چگونه انجام می شود؟

روش انجام اکو قلب در مراکز شبانه روزی اکوکاردیوگرافی در تهران با توجه به نوع تستی که پزشک متخصص تجویز کرده متفاوت است. در این میان اکو قلب از روی سینه که رایج ترین روش ها است که معمولا یک ساعت طول می کشد و متخصص سونوگرافی قلب مراحل زیر را انجام می دهد.

• از بیمار می خواهد روی تخت معاینه دراز بکشد.
• چسب های کوچکی که الکترود نام دارد را به قسمت های مختلف قفسه سینه متصل می نماید تا بتواند ریتم و ضربان قلب را ثبت کند.
• ژل مخصوصی را برای انتقال صوت بر روی پوست می ریزد.
• پروب سونوگرافی را روی پوست فشار داده و حرکت می دهد.
• همچنین از بیمار می خواهد که بدون حرکت بماند، موقعیت اش را تغییر دهد و یا اینکه به روش های خاصی نفس بکشد تا بتواند عکس های مختلفی را تهیه نماید.

در اکو قلب چه چیزی مشخص می شود؟

اکنون که متوجه شدید چه زمانی اکو قلب لازم است؟ می توانیم در مورد تفسیر نتایج حاصل از این تست نیز صحبت کنیم. در نتیجه اکوکاردیوگرافی موارد زیر نشان داده می شود:

·       تغییر اندازه قلب

آسیب دیدگی دریچه های قلب یا ضعیف شدن آن ها، فشار خون بالا و یا برخی بیماری های خاص موجب ضخیم شدن دیواره های قلب و بزرگ شدن حفره های قلب می گردد.

·       قدرت پمپاژ قلب

تست اکوکاردیوگرافی نشان می دهد که در هر بار تپش قلب چه مقدار خون را از حفره قلب به بیرون پمپاژ می کند. علاوه بر این اکو قلب میزان خونی را که قلب در هر دقیقه پمپاژ می نماید را نشان می دهد. در صورتی که قلب خون کافی را جهت تامین نیازهای بدن پمپاژ نکند، علائم نارسایی قلبی مشاهده می شود.

·       آسیب دیدگی عضله قلب

از طریق اکو قلب پزشک می تواند مشاهده کند که دیواره قلب چگونه به پمپاژ خون به قلب کمک می کند و قسمتی از دیواره که حرکت ضعیفی دارد را تشخیص می دهد. آسیب دیدگی دیواره قلب می تواند به دلیل کمبود اکسیژن و یا سکته قلبی رخ دهد.

·       اختلالات دریچه های قلب

اکو قلب نحوه باز و بسته شدن دریچه های قلب را نشان می دهد. از این رو پزشکان معمولا برای بررسی نشتی دریچه های قلب این تست را تجویز می کنند. به عبارتی می توان گفت که اکوکاردیوگرافی به تشخیص اختلال های دریچه قلب مثل نارسایی یا تنگی دریچه کمک می کند.

·       ناراحتی های قلبی مادرزادی

جواب اکو ساختار قلب و دریچه های آن را به خوبی نشان می دهد و برای بررسی تغییرات میان قلب و رگ های خونی به کار می رود.

حتما بخوانید: هزینه اسکن قلب با بیمه تامین اجتماعی1404

اصطلاحات رایج در اکوکاردیوگرافی

در این بخش از مقاله چه زمانی اکو قلب لازم است؟ بهتر است که با واژه ها و اصطلاحاتی که در تفسیر اکوکاردیوگرافی بیان می شود نیز آشنا شوید. در جواب اکو قلب اصطلاحات مختلفی به کار می رود که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• EF: عملکرد انقباضی قلب ( عملکرد انقباضی نرمال قلب حدود 50-65% است)
• MR: نارسایی دریچه میترال
• TR: نارسایی دریچه تریکوسپید
• AI: نارسایی دریچه آئورت
• MS: تنگی دریچه میترال
• PI: نارسایی دریچه پولمونر
• AS: تنگی دریچه آئورت
• PS: تنگی دریچه پولمونر
• TS: تنگی دریچه تریکوسپید
• MVP: پرولاپس ریچه میترال
• Mild: خفیف
• Trivial: جزئی
• Moderate: متوسط
• Severe: شدید
• PE: افیوژن پریکارد یا تجمع مایع دور پرده قلب

خطرات و عوارض اکو قلب

هنگامی که پزشک متخصص سونوگرافی قلب را برای بیمار تجویز می کند، در ذهن فرد سوالاتی مانند چه زمانی اکو قلب لازم است؟ و آیا خطر یا عوارضی دارد شکل می گیرد. اما بیماران باید بدانند که نباید هیچگونه نگرانی به خود راه دهند، زیرا اکو قلب استاندارد تستی ساده، ایمن و بدون درد است و معمولا هیچگونه عوارض جانبی ندارد. تنها ژل روان کننده موجب می شود که فرد احساس سرما کند و یا اینکه در زمان جداسازی الکترودها از پوست در پایان درد خفیفی را حس نماید.

در اکوکاردیوگرفی برخلاف سایر روش های اسکن مانند سی تی اسکن و رادیوگرافی، اشعه به کار نمی رود. اما با این وجود مدل های کمتر رایج اکو قلب با خطراتی همراه است.

اکو قلب از راه مری نیز برای برخی از مراجعه کنندگان می تواند ناراحت کننده باشد و تا چند ساعت احساس دردناکی در گلوی خود داشته باشند. همچنین در صورت دریافت آرامش بخش تا 24 ساعت بعد از اکو، فرد به دلیل احساس خواب آلودگی نمی تواند رانندگی انجام دهد. علاوه بر این احتمال بسیار کمی وجود دارد که پروب به گلو آسیب وارد نماید.

همچنین ممکن است که بیمار در طی تست اکو ورزش احساس سرگیجه و حالت تهوع و احساس درد در قفسه سینه داشته باشد. در برخی از افراد نیز احتمال افزایش ضربان غیرعادی قلب یا حمله قلبی در اثر تست ورزش وجود دارد. البته در تمام مدت این پروسه بیمار تحت نظر کامل قرار دارد و در صورت مشاهده هر گونه مشکلی پزشک تست را متوقف می سازد.

لازم به ذکر است که افراد مبتلا به بیماری های خاص و یا بیمارانی که داروهای ویژه ای را استفاده می کنند، قادر به دریافت ماده حاجب در اکو به این روش نیستند. زیرا تزریق ماده حاجب عوارضی مانند سردرد را برای فرد به دنبال دارد که عمدتا خفیف است. در موارد نادر نیز این ماده موجب ایجاد واکنش های آلرژیک می شود.

هزینه انجام آزمایش اکوکاردیوگرافی

یکی از مهم ترین دغدغه های افرادی که می خواهند آزمایش اکوکاردیوگرافی قلب را انجام دهند، هزینه های آن است. تعیین این هزینه به صورت دقیق به راحتی امکان پذیر نیست، زیرا عوامل متعددی در آن نقش دارند. یکی از اصلی ترین عوامل تاثیرگذار بر تعرفه این آزمایش مربوط به مرکز تصویربرداری است که اکو قلب در آن انجام می شود.

به طوری که هزینه اکو قلب در مراکز تصویربرداری مختلف در سطح یک شهر متغیر است. این موضوع به دلیل میزان مهارت و تبحر پزشک متخصص، محیط آزمایشگاهی پاکیزه، امکانات بیشتر و کادر درمانی مجرب و منظم هر مرکز است. علاوه بر این موقعیت مکانی مرکز اکوکاردیوگرافی و همچنین کوچک یا بزرگ بودن شهر نیز این هزینه را تحت تاثیر قرار می دهد.

بنابراین با توجه به موارد ذکر شده نمی توان اعلام نمود که این آزمایش چه میزان هزینه ای در پی خواهد داشت و به منظور کسب اطلاعات جامع تر و دقیق تر و رزرو وقت نیاز است که با مرکز مورد نظرتان تماس بگیرید.

سخن پایانی

در نهایت در پاسخ به سوال چه زمانی اکو قلب لازم است؟ به این جمع بندی می رسیم که اکوکاردیوگرافی یکی از تست های قلب و عروق محسوب می گردد. این تست توسط پزشکان و تکنسین های متخصص در این زمینه در مراکز تصویربرداری انجام می شود. متخصص قلب با بررسی جواب اکو قلب می تواند به بیماری و اختلالات قلب فرد پی ببرد و اقدامات لازم برای درمان را هر چه سریع تر انجام دهد. در حال حاضر این آزمایش با استفاده از پیشرفته ترین دستگاه های هوشمند و بدون هیچگونه عوارضی در مراکز تصویربرداری انجام می شود و کاربردهای خاصی دارد.

لازم به ذکر است که پزشکان متعددی این خدمات را ارائه می دهند. اما پیشنهاد می کنیم  با توجه به هزینه اکو قلب و همچنین برای دریافت نتایج بسیار دقیق به مراکزی که با بهترین دکتر متخصص قلب در تهران همکاری دارند مراجعه نمایید. زیرا دریافت نتایج دقیق از تست اکو قلب به تشخیص صحیح بیماری های قلبی شما کمک می کند و بر اساس آن پزشک می تواند بهترین راه های درمانی را انتخاب کند.

سوالات متداول

• آیا اکوکاردیوگرافی درد دارد؟

خیر، اکو قلب آزمایشی کاملا ساده، ایمن و بدون درد است و هیچگونه عوارض جانبی ندارد. تنها احتمال دارد که بیمار به دلیل تماس با ژل روان کننده کمی احساس سرما داشته باشد و یا اینکه جداسازی الکتروها از پوست در انتهای کار برایش تا حدودی ناراحت کننده باشد.

• آیا انجام اکوقلب در دوران بارداری برای جنین ضرر دارد؟

اکو قلب جنین ایمن می باشد و خطر شناخته شده ای بری مادر یا جنین نخواهد داشت.

• اکو قلب چقدر زمان می خواهد؟

تست اکو قلب توسط پزشک یا تکنسین قلب انجام می شود و این آزمایش حدود 30 الی 45 دقیقه طول می کشد. به طوری که بیمار روی تخت معاینه دراز می کشد و پزشک پروب سونوگرافی را بر روی قفسه سینه اش حرکت می دهد تا عکس های دو بعدی از ناحیه قلب بگیرد.

• اکو قلب چه تفاوتی با نوار قلب دارد؟

در این مطلب متوجه شدید که چه زمانی اکو قلب لازم است ، در واقع هر دو تست برای پایش قلب انجام می شود اما دارای تفاوت هایی با یکدیگر هستند. به نحوی که نوار قلب با استفاده از الکترودها ناهنجاری های مرتبط با تکانه های الکتریکی قلب را مورد بررسی قرار می دهد. اما اکو قلب با استفاده از سونوگرافی و امواج مافوق صوت بی نظمی ها و ناهنجاری های موجود در ساختار قلب را نشان می دهد.  

• اکو قلب رنگی چیست؟

اکوکاردیوگرافی رنگی همراه با تزریق ماده حاجب انجام می شود و موجب افزایش وضوح اکو و بررسی همزمان جریان خون داخل قلب می گردد. این ماده موجب ایجاد کنتراست در سمت راست قلب می گردد و به تشخیص شنت های راست به چپ کمک می کند.

• فرق اکو قلب با اسکن قلب چیست؟

اسکن قلب نشان می دهد که قلب در حالت استراحت است و چگونه خون را تحت فشار پمپاژ می کند و خون در قلب جریان دارد. این تست از طریق اسکن هسته ای قلب با ایزوتوپ های رادیواکتیو و دوربین گاما برای عکس گرفتن از قلب انجام می شود. این در حالی است که اکو، سونوگرافی قلب است.

• چه مواردی باید پیش از اکو قلب رعایت شود؟

بیمار باید از چهار ساعت پیش از اکو قلب به جز آب هیچ چیزی نخورد، کشیدن سیگار در روز اکوکاردیوگرافی ممنوع است. همچنین در مورد مصرف داروهای دائمی و همیشگی فرد باید با پزشک مشورت نماید.

• اکو قلب سه بعدی چیست؟

این تکنیک تصاویر سه بعدی را از ساختارهای قلب تهیه می کند. این تصویرها دارای عمق بیشتری نسبت به اکو دو بعدی هستند و از جدیدترین فناوری های روز محسوب می شود که تمامی مراکز در ایران مجهز به آن نیستند. تنها چند کلینیک و بیمارستان از تجهیزات لازم جهت انجام اکو سه بعدی قلب برخورداراند.