آخرین بروزرسانی در نوامبر 6, 2025 توسط مبینا نقوی
اگر دچار افزایش ناگهانی فشار خون شدهاید و به دنبال راهی مطمئن برای پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل هستید، باید بدانید که کنترل این وضعیت نیاز به آگاهی و اقدام صحیح دارد. فشار خون بالا یکی از شایعترین بیماریهای مزمن است که در صورت بیتوجهی میتواند خطر سکته قلبی یا مغزی را افزایش دهد. بسیاری از افراد تصور میکنند با چند روش خانگی میتوان فوراً فشار خون را پایین آورد، اما واقعیت این است که درمانهای خانگی تنها نقش کمکی دارند و جای مراجعه به پزشک را نمیگیرند.
با این حال، رعایت رژیم غذایی مناسب، کاهش نمک، مصرف خوراکیهای مفید مانند سیر، موز و چغندر و انجام تمرینات آرامسازی، میتواند در پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل مؤثر باشد. در این مقاله راهکارهایی علمی و کاربردی را معرفی میکنیم که علاوه بر کاهش موقت فشار خون، به پیشگیری از تکرار این وضعیت نیز کمک میکنند.
تماس برای کسب اطلاعات بیشتر:09966333097 – 09939198680
فهرست مطالب
- 1 پایین آوردن فشار خون با سوزن
- 2 پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل چی بخوریم
- 3 پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل نی نی سایت
- 4 پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل طب سنتی
- 5 پایین آوردن سریع فشار خون بالا در بهترین مرکز
- 6 قاتل فشار خون بالا
- 7 ۴ راه پایین آوردن فشار خون بالا فوری
- 7.1 جمعبندی پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل
- 7.2 پرسشهای پر تکرار پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل
- 7.3 ❓۱. آیا میتوان فشار خون بالا را بهصورت فوری در منزل پایین آورد؟
- 7.4 ❓۲. برای پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل چی بخوریم؟
- 7.5 ❓۳. آیا طب سنتی برای کاهش فشار خون بالا مؤثر است؟
- 7.6 ❓۴. در صورت بالا رفتن ناگهانی فشار خون چه کنیم؟
- 7.7 ❓۵. چه عواملی باعث بالا رفتن مکرر فشار خون میشود؟
- 7.8 ❓۶. آیا نوشیدن آب زیاد میتواند فشار خون را پایین بیاورد؟
پایین آوردن فشار خون با سوزن

ابتدا باید تأکید کرد که روش «پایین آوردن فشار خون با سوزن» یکی از روشهای نامتعارف محسوب میشود و شواهد علمی محکمی برای آن بسیار محدود است. در برخی سنتهای طب سنتی یا طب سوزنی، ادعا میشود که با وارد کردن سوزن به نقاط خاصی روی پوست (مانند نقاط طب سوزنی) میتوان بر سیستم عصبی اثر گذاشت و عروق را گشادتر کرد، که نهایتاً ممکن است فشار خون را کاهش دهد.
برخی مطالعات کوچک نشان دادهاند که طب سوزنی میتواند در بیماران مبتلا به فشار خون خفیف کمک کننده باشد، اما اثر آن معمولاً تدریجی است و نه آنی.
حتی اگر فردی بخواهد از روش سوزنی استفاده کند، باید حتماً تحت نظارت پزشک مجرب باشد و این روش را تنها به عنوان مکمل در نظر بگیرد، نه روش اصلی کاهش فشار خون.
اگر فشار خون در حال بالا رفتن ناگهانی باشد، نباید از «پایین آوردن فشار خون با سوزن» به عنوان روش فوری استفاده شود؛ در چنین شرایطی، استفاده از داروهای تجویزی و مراجعه به مراکز درمانی ضروری است.
در نتیجه، اگرچه ممکن است افرادی به دنبال «پایین آوردن فشار خون با سوزن» باشند، این روش به تنهایی کافی نیست و نباید جایگزین درمان اصولی شود.
پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل چی بخوریم

یکی از مهمترین روشهای پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل، انتخاب مواد غذایی و نوشیدنیهای مناسب است. البته «سریع» در اینجا به معنی طی چند ساعت یا یک روز است و کاهش چشمگیر فوری معمولاً امکانپذیر نیست، به ویژه در فشار خون بسیار بالا. اما کمککننده است. در ادامه فهرستی از خوراکیهایی که برای کاهش فشار خون مفیدند، همراه با نکات لازم آورده شده است:
| نوع خوراکی / نوشیدنی | نحوه مصرف پیشنهادی | تأثیر بر فشار خون |
| سیر خام یا پخته | ۱ تا ۲ حبه در روز، ترجیحاً خام یا همراه غذا | گشادکننده عروق، بهبود جریان خون |
| موز | ۱ عدد در روز | تأمین پتاسیم و تنظیم تعادل سدیم |
| چغندر یا آب چغندر تازه | ۱ لیوان کوچک در روز | افزایش نیتریک اکسید و گشاد شدن عروق |
| آبلیمو تازه در آب ولرم | صبح ناشتا یا بعد از غذا | کمک به دفع نمک اضافی و کاهش سدیم |
| ماست کمچرب یا کفیر | ۱ پیاله در روز | تأمین کلسیم و تنظیم فشار خون |
| سبزیجات برگ سبز (اسفناج، جعفری، کرفس) | خام در سالاد یا بخارپز | غنی از پتاسیم و منیزیم |
| شکلات تلخ (بیش از ۷۰٪ کاکائو) | ۲ تا ۳ تکه کوچک در هفته | بهبود عملکرد عروق و کاهش فشار متوسط |
| دمنوش گلگاوزبان یا بادرنجبویه | ۱ فنجان عصرها | اثر آرامبخش و کاهش تنش عصبی |
| آب زیاد (۶ تا ۸ لیوان در روز) | در طول روز بهتدریج مصرف شود | بهبود دفع سدیم و عملکرد کلیه |
| انار یا آب انار طبیعی | ۱ لیوان در روز | آنتیاکسیدان قوی و محافظت از عروق |
خوراکیهای مفید
آب همراه با لیموترش
نوشیدن آب کافی باعث حجم خون مناسب و عملکرد بهتر کلیهها میشود که در کاهش فشار مؤثر است.
افزودن چند قطره آب لیمو باعث تحریک ادرار و دفع نمک اضافی شده و ممکن است فشار را کمی کاهش دهد.
چغندر و آب چغندر
آب چغندر به دلیل نیتریک اکسید باعث گشاد شدن عروق میشود و در مطالعات نشان داده شده که ممکن است فشار را کاهش دهد.
موز، پرتقال، آووکادو، سبزیجات برگ سبز
این مواد غنی از پتاسیم هستند که به تنظیم تعادل سدیم و کاهش فشار خون کمک میکنند.
سیر (خام یا پخته)
سیر به دلیل ترکیب آلیسی «آلیسین» یکی از گیاهان مورد بررسی برای کاهش فشار است. برخی مطالعات کاهش متوسط فشار خون را با مصرف سیر نشان دادهاند.
گیاهان و ادویهها
زنجبیل، دارچین، هل، بادیان، تخم کرفس و برخی گیاهان دیگر ممکن است اثرات ملایمی در کاهش فشار داشته باشند.
شکلات تلخ (کاکائو غنی از فلاونوئیدها)
مصرف مقدار کم شکلات تلخ به علت فلاونوئیدها ممکن است مؤثر باشد.
ماست کمچرب یا لبنیات کمچرب با پتاسیم
لبنیات کمچرب منبع خوبی از کلسیم و پروتئین است که در برنامه رژیمی کاهش فشار توصیه میشود.
نکات مهم مصرف غذا
نمک مصرفی را بشدت کاهش دهید (ترجیحاً روزانه کمتر از ۱٫۵ تا ۲ گرم سدیم)
از غذاهای فرآوریشده، کنسروها، فستفودها و حاوی نمک زیاد پرهیز کنید.
وعدههای غذایی کوچک و متداولتر به جای وعدهی سنگین ممکن است کمک کند تا فشار ثابتتر بماند.
اگر داروی فشار خون مصرف میکنید، قبل از تغییر ناگهانی رژیم غذایی (مثلاً مصرف زیاد پتاسیم) حتماً با پزشک مشورت کنید، چون ممکن است تداخل ایجاد شود.
اگر بتوانید این مواد را در رژیم غذایی روزانهتان جای دهید، میتوانید به پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل تا حدی کمک کنید، اما این روشها به تنهایی کافی نیستند.
پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل نی نی سایت
در سایتهای ایرانی مثل نینیسایت ممکن است مقالات یا تجربیات کاربران درباره روشهای خانگی برای پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل منتشر شده باشد. مثلاً:
توصیه به مصرف آبلیمو، خیار، هندوانه، خرما، بادام تلخ، دمنوشهای گیاهی، کاهش نمک و مصرف سبزیجات
تجربه افرادی که گفتهاند با رعایت رژیم غذایی و فعالیت فیزیکی روزانه فشارشان کاهش یافته
هشدارهایی مبنی بر اینکه این روشها صرفاً کمکیاند و در فشارهای بسیار بالا یا مزمن باید به پزشک مراجعه شود
اما باید دقت داشت:
اطلاعات در اینترنت (حتی در نینیسایت) ممکن است ناقص، اغراقآمیز یا با شواهد ضعیف باشد.
پیوند دادن تجربیات شخصی به نتایج کلی علمی ممکن است گمراهکننده باشد.
اگر در نینیسایت توصیهای دیدید که ادعا میکند فشار خون را ظرف چند دقیقه یا ساعت کاهش میدهد، به شدت مراقب باشید؛ این ممکن است خطرناک باشد اگر فرد دچار افزایش فشار شدید یا عوارض باشد.
بنابراین، خواندن مطالب نینیسایت میتواند الهامبخش باشد، اما تکیه صرف بر آنها برای درمان فشار خون بالا خطرناک است.
بیشتر بدانید: مراکز پزشکی هسته ای در کرج
پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل طب سنتی

در طب سنتی ایران و سایر نظامهای طب سنتی، روشها و ترکیبهای گیاهی مختلفی به منظور کاهش فشار توصیه شدهاند. در اینجا برخی از روشهای مطرح در طب سنتی و نقد آنها را بررسی میکنیم:
روشها در طب سنتی
دمنوش گیاهانی مثل گلگاوزبان، بادرنجبویه، برگ گلابی، تخم کرفس، بومادران و غیره
مصرف عسل، سیب، سکنجبین، انار، انجیر و گلاب
رژیم غذایی مطابق مزاج فرد (کاهش غذاهای ادویهدار، ترش و شور)
حجامت یا فصد (در برخی متون طب سنتی)
ماساژ با روغنهای گیاهی یا ترکیب گیاهی
ترکیب گیاهان با طبع سرد یا معتدلی برای کاهش عطش و گرمی بدن
نقد علمی
اکثر روشهای طب سنتی برای پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل فاقد شواهد کامل و قاطع هستند.
تأثیرات گیاهان معمولاً ملایم، تدریجی و برای فشار خون خفیف تا متوسط است، نه فشار خیلی بالا یا بحران فشار خون.
برخی ترکیبات ممکن است با داروهای فشار خون تداخل داشته باشند یا برای افراد با بیماریهای مزمن (کلیه، کبد، قلب) مناسب نباشند.
اگر کسی فقط به روشهای طب سنتی اعتماد کند و از مراجعه به پزشک خودداری کند، ممکن است دچار عوارض جدی شود.
پس در کاربرد طب سنتی برای پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل باید احتیاط شود و همیشه همراه با نظر پزشک متخصص باشد.
بیشتر بخوانید: سی تی اسکن ریه بدون تزریق
پایین آوردن سریع فشار خون بالا در بهترین مرکز
گروه پزشکی ویستان یکی از مجموعههای تخصصی و معتبر در حوزه تشخیص، درمان و مشاوره پزشکی است که با بهرهگیری از پزشکان باتجربه، تجهیزات پیشرفته تصویربرداری و خدماتی متنوع، به بیماران کمک میکند تا روند تشخیص و درمان خود را با اطمینان بیشتری طی کنند. این مجموعه در زمینه انجام انواع آزمایشها و تصویربرداریهای تخصصی از جمله اکوکاردیوگرافی، نوار قلب، اسکن هستهای و عکس رنگی قلب فعالیت دارد.
بسیاری از مراجعهکنندگان از ویستان برای کسب اطلاعات دقیق درباره اینکه عکس رنگی قلب برای چیست مشاوره میگیرند تا پیش از انجام این تست، با کاربردها و نتایج آن آشنا شوند. هدف گروه پزشکی ویستان، ارائه خدماتی دقیق، سریع و بر پایه دانش روز است تا بیماران بتوانند در محیطی آرام و مطمئن بهترین مراقبت پزشکی را تجربه کنند.
قاتل فشار خون بالا
در این بخش، میخواهیم به عناصری اشاره کنیم که به عنوان «قاتل فشار خون بالا» شناخته میشوند — یعنی کارهایی یا موادی که اگر کنترل نشوند، میتوانند فشار را بسیار بالا ببَرند یا باعث عوارض شوند:
| شماره | قاتل فشار خون بالا | تأثیر بر بدن |
| ۱ | نمک زیاد (سدیم بالا) | باعث احتباس آب در بدن و افزایش حجم خون میشود |
| ۲ | استرس و اضطراب مزمن | ترشح آدرنالین و کورتیزول باعث تنگ شدن عروق میشود |
| ۳ | سیگار و دخانیات | نیکوتین باعث انقباض عروق و آسیب دیواره رگها میشود |
| ۴ | چاقی و اضافه وزن | بار کاری قلب را افزایش داده و مقاومت عروقی را زیاد میکند |
| ۵ | مصرف الکل و نوشیدنیهای انرژیزا | تأثیر مستقیم بر سیستم عصبی و افزایش فشار خون |
| ۶ | بیتحرکی و کمورزشی | کاهش انعطافپذیری عروق و ضعف سیستم گردش خون |
| ۷ | غذاهای فرآوریشده و فستفودها | حاوی نمک، چربی ترانس و مواد نگهدارنده زیاد هستند |
| ۸ | کمخوابی و خستگی مزمن | اختلال در تنظیم هورمونها و فعالیت سیستم عصبی |
| ۹ | مصرف زیاد قند و نوشابههای شیرین | افزایش مقاومت انسولینی و التهاب عروق |
| ۱۰ | خوددرمانی و مصرف نادرست داروها | تداخل دارویی یا قطع ناگهانی داروها فشار را ناپایدار میکند |
نمک (سدیم زیاد)
مقادیر زیاد سدیم موجب احتباس آب در بدن میشود، حجم خون افزایش مییابد و فشار عروق بالا میرود. کاهش مصرف سدیم یکی از اساسیترین گامها در کنترل فشار خون است.
دیگر مطلب مفید: اسکن هسته ای پروستات
استرس مزمن و فشار روحی
تنش روانی باعث ترشح هورمونهایی مثل آدرنالین و کورتیزول میشود که موجب تنگ شدن عروق و افزایش فشار میشوند.
چاقی و اضافه وزن
افزایش وزن فشار بیشتری را بر قلب و عروق وارد میکند و مسئول بسیاری از موارد فشار خون بالا است.
سیگار، نیکوتین و دخانیات
هر بار مصرف سیگار باعث تنگ شدن عروق و افزایش موقت فشار میشود و با آسیب به رگها، فشار را بهطور مزمن بالا میآورد.
الکل زیاد
مصرف زیاد الکل فشار را افزایش میدهد و میتواند اثربخشی داروهای فشار را کاهش دهد.
بیتحرکی
نداشتن فعالیت بدنی باعث سفتتر شدن رگها و ضعف عملکرد قلب میشود. ورزش منظم فشار خون را کاهش میدهد.
خوردن غذاهای فرآوریشده، چربیهای اشباع و قند زیاد
این مواد باعث التهاب عروقی، مقاومت انسولینی و ضعیف شدن سیستم عروقی میشوند.
اگر بتوانید این «قاتلها» را از زندگیتان حذف یا حداقل کنترل کنید، به کاهش فشار کمک قابل توجهی کردهاید — اما باز هم تأکید میکنم که اینها پشتیباناند، نه درمان اصلی در فشار خون مزمن یا حاد.
۴ راه پایین آوردن فشار خون بالا فوری

در این بخش، چهار راه عملی و اثباتشده (تا حد امکان) برای کمک به پایین آوردن سریع فشار خون بالا (نه به معنای جادویی، بلکه کاهش تدریجی سریعتر) در منزل ذکر میکنم. البته باید توجه کنیم که «فوری» به معنای چند دقیقه یا ساعت بزرگ نیست مگر در موارد خفیف، و اگر فشار خیلی بالا است، باید فوراً به مرکز درمانی مراجعه شود.
اسکن هسته ای قلب به چه صورت است
| شماره | روش سریع کاهش فشار خون | نحوه انجام | تأثیر بر فشار خون |
| ۱ | تنفس عمیق و آرامسازی | در محیط آرام بنشینید، نفس عمیق بکشید (۵ ثانیه دم، ۵ ثانیه بازدم) و تا ۵ دقیقه تکرار کنید | کاهش استرس و فعالسازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک |
| ۲ | نوشیدن آب و کاهش نمک | یک لیوان آب ولرم بنوشید و از مصرف غذاهای شور پرهیز کنید | کمک به دفع سدیم اضافی و تنظیم تعادل مایعات بدن |
| ۳ | استحمام یا شستوشوی پاها با آب ولرم | پاها را در تشت آب ولرم بگذارید یا دوش کوتاه بگیرید | گشاد شدن عروق و آرامسازی سیستم عصبی |
| ۴ | تغییر وضعیت بدن و استراحت در حالت نیمهنشسته | در حالت نیمهنشسته قرار بگیرید، پاها را کمی بالا بگذارید و استراحت کنید | بهبود گردش خون و کاهش فشار بر قلب |
۱. تنفس عمیق و آرامسازی (مدیتیشن، دم و بازدم)
یکی از سریعترین روشهای کاهش فشار، تمرین تنفس شکمی عمیق (مثلاً ۵ تا ۱۰ دقیقه) است. این کار باعث فعالسازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک میشود و ضربان قلب و فشار را کاهش میدهد.
تمرینات مدیتیشن، تصویرسازی ذهنی، یا گوش دادن به موسیقی آرام نیز میتوانند مؤثر باشند.
اگر در آن لحظه احساس استرس، ترس یا اضطراب دارید، انجام این تکنیک ساده میتواند کمک کند تا فشار تا حدی کاهش یابد.
۲. نوشیدن آب کافی و حذف مایعات اضافی (در صورت نیاز)
هیدراته بودن بدن به عملکرد کلیهها کمک میکند تا نمک و مایعات اضافی را دفع کند.
اگر فکر میکنید دچار احتباس مایع هستید (مثلاً ورم دست یا پا)، کاهش نمک و نوشیدن آب به میزان معقول میتواند حجم مایع را کاهش دهد.
اما مراقب باشید که مصرف مایعات را بیش از حد بالا نبرید؛ مخصوصاً در بیماریهای قلبی یا کلیوی.
۳. استحمام یا شستوشوی اندام با آب ولرم
گرما به گشاد شدن عروق کمک میکند؛ مثلاً یک دوش آب ولرم (نه داغ) یا شستن پاها با آب ولرم ممکن است باعث کاهش خفیف فشار شود.
برخی منابع پیشنهاد دادهاند که حمام گرم یا حتی قرار دادن پاها در آب ولرم میتواند مؤثر باشد.
البته در فشار بالا خیلی شدید، این روشها کافی نیستند، بلکه بیشتر کمک تکمیلیاند.
۴. تغییر وضعیت بدن و بلند کردن پاها
اگر نشستهاید، بایستید بهآرامی و با حفظ وضعیت ثابت به مدت چند دقیقه.
قرار دادن پاها در وضعیت بالاتر (مثلاً گذاشتن پاها روی یک کوسن یا سطح بالاتر) ممکن است به بازگشت خون و تعدیل فشار کمک کند.
اما این روشها تأثیری محدود دارند و اگر فشار خیلی زیاد است، آنها نمیتوانند به تنهایی کافی باشند.
If you have high blood pressure, you may wonder if you need to take medicine to treat it. But lifestyle changes play a vital role in treating high blood pressure.
اگر فشار خون بالا دارید، ممکن است از خود بپرسید که آیا برای درمان آن نیاز به مصرف دارو دارید یا خیر. اما تغییرات سبک زندگی نقش حیاتی در درمان فشار خون بالا دارند.
گفته شده از وبسایت معتبر: https://www.mayoclinic.org/
جمعبندی پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل
در نهایت، باید تأکید کرد که هرچند روشهای خانگی میتوانند در پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل نقش حمایتی داشته باشند، اما جایگزین درمان پزشکی و مراجعه به پزشک نیستند. کنترل فشار خون بالا تنها با تغییر موقت در رژیم غذایی یا استفاده از گیاهان دارویی ممکن نیست و نیاز به بررسی تخصصی علت، مصرف داروهای تجویزی و پایش مداوم دارد.
استفاده از خوراکیهایی مانند سیر، چغندر، موز و انجام تمرینات آرامسازی میتواند کمککننده باشد، اما در مواردی که فشار بهصورت ناگهانی یا بسیار بالا افزایش مییابد، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است. مراقبت منظم، کاهش استرس، اصلاح سبک زندگی و پیروی از نظر پزشک بهترین راه برای پیشگیری از عوارض خطرناک فشار خون بالا است.
پرسشهای پر تکرار پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل
❓۱. آیا میتوان فشار خون بالا را بهصورت فوری در منزل پایین آورد؟
در موارد خفیف، ممکن است با روشهایی مانند تنفس عمیق، نوشیدن آب، مصرف خوراکیهایی مثل سیر یا آبلیمو و استراحت در محیط آرام، فشار کمی کاهش یابد. اما در موارد شدید، هیچ روش خانگی نمیتواند جای درمان فوری پزشکی را بگیرد و مراجعه به پزشک ضروری است.
❓۲. برای پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل چی بخوریم؟
مصرف مواد غذایی غنی از پتاسیم مثل موز، چغندر، اسفناج، آووکادو، سیر و ماست کمچرب میتواند در پایین آوردن سریع فشار خون بالا در منزل مؤثر باشد. در عین حال باید از مصرف نمک، غذاهای شور و فرآوریشده خودداری کنید.
❓۳. آیا طب سنتی برای کاهش فشار خون بالا مؤثر است؟
برخی گیاهان مانند زالزالک، بادرنجبویه، تخم کرفس و دمنوش گلگاوزبان اثر آرامبخش دارند و ممکن است فشار را اندکی کاهش دهند. اما طب سنتی نباید جایگزین دارو یا درمان پزشکی شود و باید با مشورت پزشک انجام گیرد.
❓۴. در صورت بالا رفتن ناگهانی فشار خون چه کنیم؟
اگر دچار سردرد شدید، تنگی نفس، تاری دید یا سرگیجه هستید، فوراً فشار خود را اندازه بگیرید. اگر عدد فشار سیستول بالاتر از ۱۸۰ یا دیاستول بالاتر از ۱۱۰ بود، به هیچ عنوان منتظر اثر روشهای خانگی نباشید و سریع به اورژانس یا کلینیک مراجعه کنید.
❓۵. چه عواملی باعث بالا رفتن مکرر فشار خون میشود؟
مصرف زیاد نمک، استرس مزمن، کمخوابی، اضافه وزن، بیتحرکی، مصرف دخانیات و الکل از عوامل اصلی افزایش فشار خون هستند. اصلاح سبک زندگی و پیروی از نظر پزشک در کنترل طولانیمدت فشار اهمیت زیادی دارد.
❓۶. آیا نوشیدن آب زیاد میتواند فشار خون را پایین بیاورد؟
نوشیدن آب کافی به عملکرد بهتر کلیهها و دفع سدیم کمک میکند، اما مصرف بیش از حد آن تأثیر زیادی بر کاهش فوری فشار ندارد. تعادل در مصرف مایعات مهم است، بهویژه در بیماران قلبی و کلیوی.






